Comments Add Comment
No ads found for this position

श्वेतपत्र जारी गर्दै चीनले भन्यो- व्यापार युद्ध होइन, वार्ता गरौं

'अमेरिका र चीन सँगसँगै अगाडि बढेमा संसारलाई लाभ'

Photo Credit : Reuters

२१ जेठ, काठमाडौं । चीनले अमेरिकालाई व्यापार युद्ध नभई वार्ता गर्न प्रस्ताव गरेको छ । व्यापार युद्धले अमेरिका र चीनलाई मात्र नभई संसारलाई नै बेफाइदा हुने भन्दै चीनले वार्ताको प्रस्ताव गरेको हो । तर वार्ता बराबरी जितको हैसियतमा र विश्वव्यापी सिद्धान्तका आधारमा हुनुपर्ने चीनको सर्त छ ।

चीनको राज्य परिषद सूचना कार्यालयले श्वेतपत्र जारी गर्दै वार्ताका लागि प्रस्ताव गरेको हो । श्वेतपत्रमा प्रयोग भएका शब्दहरु कतै अमेरिकाप्रति आक्रामक र कतै नरम देखिन्छन् ।

यदि अमेरिकाले व्यापार युद्धलाई नरोके चुनौतीलाई अवसरमा बदल्दै चीनको इतिहासमा नयाँ अध्याय स्थापित गर्न आफू प्रतिबद्ध रहेको चीनले जनाएको छ । त्यसका लागि चीन जस्तोसुकै कदम चाल्न पनि पछि नपर्ने श्वेतपत्रमा उल्लेख छ ।

चीन-अमेरिका आर्थिक तथा व्यापार सम्बन्धमा जारी गरिएको श्वेतपत्रमा सन् २०१७ देखि नै ट्रम्प प्रशासनले मुख्य व्यापारिक साझेदारलाई उनीहरुका सामानमा थप महशुल र अतिरिक्त शुल्क लगाउने धम्की दिँदै उत्तेजना फैलाएको उल्लेख छ ।

वर्तमान अमेरिकी प्रशासनले ‘अमेरिका फस्ट’ भन्ने नारा अघि सार्दै एकपक्षीय रुपमा संरक्षणवादलाई प्रवर्द्धन गरेको चीनको आरोप छ । अमेरिकाले अपारदर्शी, एकतर्फी र अहिले भइरहेका विश्वव्यापी मानकहरुविपरित संरक्षणवादलाई प्रवर्द्धन गर्दै व्यापार युद्ध घोषणा गरेको चीनको भनाइ छ ।

चीनले अमेरिकालाई लगाएको गुन

खासगरी हुवावे काण्डपछि अमेरिका र चीनबीच व्यापार युद्धको अवस्था छ । सूचना प्रविधिमा चीनको अग्रणी कम्पनी हुवावेले आफ्ना उत्पादनलाई जासुसी गर्न उपयोग गरेको आरोप अमेरिकाले लगाउँदै आएको छ र चीनले त्यसको खण्डन गर्दै आइरहेको छ । जासुसीको प्रमाण पेश गर्न नसकेपछि अमेरिकाले चिनियाँ स्टिल र आल्मुनियम आयातमा भारी कर वृद्धि गरेको थियो । त्यसको करिव एक महिनापछि सन् २०१८ जुलाई १५ मा ट्रम्पले ५० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको चिनियाँ सामानमा लाग्ने करमा २५ प्रतिशत वृद्धिको घोषणा पनि  गरे । त्यसको प्रतिउत्तरमा चीनले पनि केही अमेरिकी सामानमा कर बढायो । अमेरिका र चीनबीच भइरहेको यही लडाइँ व्यापार युद्धको रुपमा परिचित छ ।

विगत हेर्ने हो भने अमेरिका त सन् २००८ देखि चीनसँग सबैभन्दा बढी ऋण लिएको राष्ट्र हो । सन् २००८ देखि सुरु भएको अमेरिकी अर्थतन्त्रको संकट टार्न अमेरिकाको एक ट्रिलियन ‘ट्रेजरी बिल’ समेत चीन एक्लैले किनिदिएको थियो ।

विश्व आर्थिक मन्दीपछि अमेरिकी अर्थतन्त्र जोगाउन चीनले सबैभन्दा बढी सहयोग गर्‍यो । सन् २००८ को आर्थिक संकटको पूर्वार्द्धमा विश्वको कूल गार्हस्थ उत्पादनमा अमेरिकाको हिस्सा २० प्रतिशत र चीनको १३ प्रतिशत थियो ।

सन् २००८ मा झन्डै विघटन हुन लागेको आफ्नो अर्थतन्त्र जोगाउन त्यत्रो सहयोग गरेको चीनलाई त्यसको एक दशक पछाडि नै अमेरिकाले व्यापार युद्धमा आमन्त्रण गरिरहेको छ ।

बराबरी जीतको हैसियतमा सम्झौता गर्न तयार

व्यापार युद्धले स्वयं अमेरिकालाई पनि घाटा लाग्ने चेतावनी दिँदै चीनले अहिले भइरहेको व्यापारिक अवरोध वार्ता र छलफलको माध्यमबाट टुंगो लगाउनुपर्नेमा जोड दिएको छ ।

‘अहिलेको समस्या समाधानको लागि चीनले दुवै पक्षको बराबरी जितको हैसियतमा वार्ता र छलफल होस् भन्ने चाहन्छ,’ श्वेतपत्रमा लेखिएको छ, ‘तर त्यो विश्वव्यापी सिद्धान्तका आधारमा हुनुपर्छ ।’

यो पनि पढ्नुहोस हुवावे काण्डले चर्काउँदै अमेरिका–चीन व्यापार युद्ध

चीनले कुनै पनि सिद्धान्तमा सम्झौता नहुने, आफूले व्यापार युद्ध नचाहेको र सहमति तथा सहकार्यबाट दुवै देशको बराबरी जितको हैसियतमा सम्झौता गर्न तयार रहेको बताएको छ । तर आफू कुनै पनि स्थापित सिद्धान्तको विपरित नजाने चीनले स्पष्ट पारेको छ ।

अमेरिकाले एकतर्फी रुपमा व्यापारिक सिद्धान्तलाई लागू नगरेको र सारा विश्वलाई असर पर्ने गरी नयाँ खालको शुल्क र महसुल लगाएको चीनको भनाइ छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय नियम कानुनप्रति आफू पूर्णप्रतिबद्ध रहेको बताउँदै चीनले नयाँ खालका कानुनी उपचारलाई पनि सम्मान गर्ने र सकारात्मक नतिजा निकाल्नका लागि आफू प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पारेको छ । चीनले कुनै पनि प्रमुख सिद्धान्तहरुमा सम्झौता नगर्ने, व्यापार युद्ध नचाहने, तर व्यापार युद्ध भइहाले त्यसको निम्ति जस्तोसुकै कदम चाल्न नडराउने चेतावनी पनि दिएको छ ।

‘अमेरिकाले धोकेबाज चरित्र देखायो’

आइतबार जारी भएको श्वेतपत्र कतै अमेरिकाप्रति आक्रामक र कतै नरमजस्तो देखिन्छ । समग्रमा चीनले अहिले आफ्नो स्थान स्पष्ट पार्दै अमेरिकाले अपारदर्शी र धोकेबाज चरित्र देखाएको आरोप लगाएको छ ।

श्वेतपत्रमा भनिएको छ, ‘चाइना, अमेरिका आर्थिक तथा व्यापारिक छलफलमा भएका गम्भीर धक्काको सम्पूर्ण जिम्मा अमेरिकाले लिनुपर्छ ।’

चीन र अमेरिकाको विकासको चरण, आर्थिक संरचनाको वास्तविकता तथा अन्तर्राष्ट्रिय औद्योगिक श्रम सम्बन्धको विषयमा नजरअन्दाज गर्दै अमेरिकाले गलत तरिकाले व्यापारिक नीतिहरु अगाडि सारेको र व्यापारमा अवरोध सिर्जना गरेको चीनको भनाइ छ ।

अमेरिकाले खुला व्यापार नीतिको विरुद्धमा बिभिन्न हतकण्डाहरु अपनाएको र यसक्रममा २०१७ को अगष्टदेखि एकतर्फी ढंगबाट आफ्ना कम्पनीविरुद्ध जासुसी गर्न थालेको चीनले आरोप लगाएको छ ।

यो पनि पढ्नुहोस अमेरिका र चीनको व्यापार युद्धले विश्व थप गरीब हुने खतरा

वौद्धिक सम्पत्ति चोरी गरेको भनेर अमेरिकाले चीनलाई एकतर्फी आरोप लगाएको बताउँदै चीनले, वौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणमा लिएको नीति असाध्यै पारदर्शी भएको दावी पनि गरेको छ । श्वेतपत्रमा चीन बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणमा पूर्णप्रतिबद्ध रहेको, केही कानुनी प्रणालीमा पनि सचेत रहेको र चीनको वौद्धिक सम्पत्ति मौलिक रहेको स्पष्ट पारेको छ ।

बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणका लागि चीनले अगाडि सारेको कदमप्रति व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय समर्थन प्राप्त भएको उल्लेख गरिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षण संघका महानिर्देशक अर्पाड बोसेचको भनाइ उद्धृत गर्दै श्वेतपत्रमा चीनले वौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणको क्षेत्रमा धेरै सकारात्मक प्रगति हासिल गरेको उल्लेख गरेको छ । वौद्धिक संरक्षणको क्षेत्रमा चीनको उपलब्धी इतिहासमै अतुलनीय भएको चीनको दाबी छ ।

सो दस्तावेजमा वर्तमान विश्वव्यापी समयमा चीन र अमेरिकाका अर्थतन्त्रहरु एकापसमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण तरिकाले एकीकृत र एउटै श्रृंखलामा जोडिएको स्मरण पनि गरिएको छ ।

अमेरिकालाई पनि घाटा

श्वेतपत्रमा लेखिएअनसार सन् १९७९ मा अमेरिका र चीनबीच दौत्य सम्बन्ध स्थापना भएको बेलामा दुई देश बीचको व्यापार जम्मा २.५ बिलियन डलर थियो भने सन् २०१८ मा आइपुग्दा दुई देशबीच ६३३.५ बिलियन डलरको व्यापार पुगेको छ ।

सन् २०१८ मा अमेरिका चीनको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो । त्यसैगरी चीन अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार, तेस्रो ठूलो निर्यात बजार र सबैभन्दा ठूलो आयातकर्ता मुलुक हो ।

यो पनि पढ्नुहोस अमेरिका-चीन व्यापार युद्धमा ट्रम्प विजयी होलान् ?

अहिलेको व्यापार युद्धले अमेरिकालाई लाभ नगरेको भन्दै चीनले बुँदागतमा रुपमा केही तथ्यहरु पनि प्रस्तुत गरेको छ । अहिलेको अतिरिक्त शुल्कले अमेरिकन कम्पनीको उत्पादन खर्च ह्वात्तै बढाएको, अमेरिकन बजारमा आन्तरिक बजारको मूल्य थप बढेको, अमेरिकी अर्थतन्त्रको वृद्धिदर र जनताको जीवनस्तरमा नकारात्मक प्रभाव परेको, चीनतिर हुने अमेरिकन वस्तुको निर्यातमा थप अवरोध सिर्जना भएको उल्लेख छ ।

चुनौतीलाई अवसरमा बदल्न चीन प्रतिबद्ध

पछिल्लो व्यापार युद्धले चीनको विकासमा चुनौति आइपर्ने विश्वव्यापी अनुमानस्वरुप नै चीनले आफ्नो विकास सरल रुपमा अगाडि नबढ्ने कुरा स्वीकार गरेको छ । ‘थप कठिनाइहरु देखापर्ने निश्चित छ तर भविष्यमा आइपर्ने जुनसुकै चुनौतिहरु पनि सामना गर्नको लागि चीन दृढ छ,’ श्वेतपत्रमा लेखिएको छ, ‘चुनौतीलाई अवसरमा बदल्दै चीनको इतिहासमा नयाँ अध्याय स्थापित गर्न चीन सरकार प्रतिबद्ध छ ।’

अमेरिकाले एकतर्फीरुपमा आर्थिक तथा व्यापारिक अवरोध गरेपछि त्यसको प्रतिउत्तरमा केही बाध्यकारी कदमहरु चाल्ने चेतावनी चीनले दिएको छ र त्यो कदम चिनियाँ जनताको निम्ति हुने स्पष्ट पारेको छ ।

अमेरिका र चीन सँगसँगै अगाडि बढेमा दुई देशलाई मात्र होइन, संसारलाई लाभ हुने श्वेतपत्रमा उल्लेख छ । सो दस्तावेजमा लेखिएको छ, ‘अमेरिकाले अहिले लागू गरेको अतिरिक्त शुल्क चीनको लागि पनि राम्रो छैन र अमेरिकाका लागि पनि फाइदाजनक छैन । सारा संसारको लागि झन् खराब छ ।’

हेर्नुहोस् चीनले जारी गरेको श्वेतपत्र

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

ट्रेन्डिङ

Advertisment